Waarom mechanische ventilatie de beste keuze is? De noodzaak van goed ventilatie!

De noodzaak van goede ventilatie

Wij mensen vervuilen thuis op verschillende manieren de binnen lucht. We produceren koolstofdioxide (CO2), waterdamp (H2O) en chemische stoffen (VOS). Dit gebeurd bijvoorbeeld wanneer we douchen, koken, roken, schoonmaken, verven, verwarmen en zelfs wanneer we gewoon ademhalen!

Het gevolg van waterdamp is condensatievorming en ziekteverwekkende schimmels. Met als gevolg astma, allergieën en ademhalingsproblemen. De gevolgen van CO2 en chemische stoffen zijn hoofdpijn, concentratieproblemen, vermoeidheid of ergere gezondheidsproblemen.

Om een gezond binnenklimaat te behouden in ruimten waar mensen en dieren verblijven is ventilatie dus absolute noodzaak. De hoeveel lucht per tijdseenheid die ververst moet worden, het debiet, hangt af van de gebruiksfunctie van de ruimte. Deze wordt bepaald door de productie van waterdamp, koolstofdioxide, chemische stoffen, de aard van de luchtverontreiniging en het aantal mensen of dieren die in de ruimte verblijven.

Verschillende manieren om te ventileren

Ventilatie ofwel luchtverversing gebeurd door de verontreiniging in de lucht af te voeren en zuivere lucht aan te voeren. Ventileren kan op een ongecontroleerde of een gecontroleerde manier plaatsvinden. Bij gecontroleerde ventilatie is het ventilatiedebiet instelbaar. Het debiet kan bij ongecontroleerde ventilatie niet worden ingesteld.

Nadelen ongecontroleerde ventilatie

Bij het merendeel van de oudere woningen is er sprake van ongecontroleerde ventilatie. Bij deze woningen waait de wind door kieren en spleten waardoor de binnen lucht wordt ververst. De nadelen hiervan zijn dat het veelal zorgt voor overbodige ventilatie, een onprettig binnenklimaat en warmteverlies.

Mechanische ventilatie

Bij een mechanisch ventilatiesysteem wordt het debiet geregeld door een ventilator met een instelbaar toerental. De snelheid van een ventilator kan geregeld worden door een sensor. De sensoren die het meeste voorkomen zijn sensoren die hoeveelheid CO2 of waterdamp in de lucht meten, vergelijken met de ingestelde waarde en aan de hand hiervan de ventilator aan of uitschakelen.

Verschillende ventilatiesystemen

Er bestaan vier verschillende ventilatiesystemen namelijk:

  • type A: natuurlijke ventilatie;
  • type B: toevoer met ventilatoren en afvoer natuurlijk;
  • type C: toevoer natuurlijk en afvoer met ventilatoren;
  • type D: mechanische ventilatie.

Ventilatiesysteem A

Bij type A verloopt de afvoer van vervuilde lucht en de aanvoer van zuivere lucht zonder ventilatoren. Via roosters in ramen en gevels, geopende ramen of via af- en toevoerkanalen vindt natuurlijke ventilatie plaats. Het is mogelijk om de ventilatie behoefte te regelen door de roosters en ramen meer of minder te openen of sluiten.

De voordelen van deze natuurlijke gecontroleerde manier van ventileren is dat het nog steeds de meest gezonde methode is. De zuivere lucht wordt namelijk direct in de ruimten toegevoerd en er wordt geen elektrische energie verbruikt. Nadelen van deze methode zijn is dat er geen regelbaarheid is wat betreft de toevoer en afvoer. De ventilatie is geheel afhankelijk van de hoeveelheid luchtdruk en winddruk dat het op warme dagen niet voldoende werkt en op koude dagen voor tocht zorgt. Met koude perioden zal men, om kostbare warmte te behouden, alles luchttoevoer afsluiten waardoor er onvoldoende frisse lucht naar binnen komt.

Ventilatiesysteem B

Bij dit, deels mechanische, ventilatiesysteem wordt zuivere lucht met behulp van ventilatoren via ventilatieroosters de ruimten ingepompt. De vervuilde lucht wordt gedwongen via ventilatieroosters de ruimten te verlaten. De automatische aanvoer van zuivere lucht zorgt ervoor dat er het hele jaar door voldoende verse lucht in iedere ruimte aanwezig is.

Nadelig is echter de aanzienlijke mate warmteverlies vanwege het feit dat de afvoerkanalen voortdurend in contact blijven met de koude buitenlucht. Bovendien wordt de buitenlucht niet gefilterd voordat het binnenkomt, waardoor er pollen, stof en stuifmeel kunnen zitten in de aangevoerde lucht.

Ventilatiesysteem C

Een type C ventilatiesysteem voert vervuilde lucht mechanisch af met behulp van ventilatoren via afvoerroosters in natte ruimten zoals de badkamer, toilet en keuen. Door de onderdruk die dit systeem creëert, wordt zuivere lucht via roosters in ramen of muren de droge ruimten, zoals slaapkamers en leefruimten in gezogen. De verse lucht wordt tussen verschillende kamers vervoerd via roosters in deuren of via een opening onder de deuren.

Met een afstandsbediening kan men kiezen tussen drie standen: laag- midden-, en hoogstand. Nadelig is echter dat dit ventilatiesysteem altijd aan staat. Daarnaast kan er bij winderig weer sprake zijn van een tochtgevoel en geluidsoverlast omdat de buitenlucht rechtstreeks via de roosters de ruimten binnenkomt. Net als type B wordt de buitenlucht niet gefilterd voordat het binnenkomt. Ten slotte is de temperatuur van de binnenkomende lucht ongeregeld met als gevolg warmteverlies.

Ventilatiesysteem C+

Vaak is het echter niet nodig om continu in iedere ruimte te ventileren. Het ventilatiesysteem type C+ is identiek aan systeem C, behalve dat de afvoerventilatie automatisch naar behoefte wordt geregeld. Hierbij wordt er alleen geventileerd in ruimten waar dat ook echt nodig is. Dit systeem werkt op basis van sensoren die de hoeveelheid CO2, waterdamp of beweging registeren. Mocht het nodig zijn stuurt de sensor een signaal naar de ventilatie-unit die de snelheid aanpast om meer of juist minder lucht te ventileren.

Dit ventilatiesysteem voorkomt een ophoping van schadelijk stoffen en werkt energiezuiniger van systeem C. De nadelen zijn echter identiek aan systeem C.

Ventilatiesysteem D

Dit mechanische ventilatiesysteem creëert een balans tussen aan- en afvoer van lucht in de ruimten. Het systeem bevat een ventilatiebox, welke veelal op de zolderverdieping geïnstalleerd wordt. De ventilatiebox, voorzien van aparte energiebesparende ventilatoren, regelt gelijktijdig de afvoer van vervuilde en aanvoer van zuivere lucht.

Dit gebalanceerde ventilatiesysteem wordt vrijwel altijd met een warmteterugwinning (WTW-) toestel toegepast. Met een WTW-toestel wordt tot 90% van de warmte in de vervuilde lucht teruggewonnen en weer in de ruimten gebracht. Het systeem haalt namelijk de warmte uit de afgevoerde buitenlucht en verwarmt hiermee de aangezogen buitenlucht.

Voordelen mechanische ventilatiesysteem

Het geheel mechanische ventilatiesysteem is de beste keus omdat het voor een miniem verlies aan warmte en een aangenaam binnenklimaat zorgt. Er wordt hierdoor flink op de stookkosten bespaard. Bovendien zorgt het systeem voor kwaliteitsvolle lucht. De verse lucht is écht zuiver omdat het systeem de lucht die binnenkomt eerst filtert. Hierdoor zitten er geen pollen, stof of stuifmeel in de lucht die de ruimten binnenkomt.

Wanneer moet het ventilatiesysteem vervangen worden?

Maakt uw ventilatiebox in huis veel lawaai en zuigt deze slecht af? Of is uw ventilatiesysteem ouder dan 15 jaar? Dan is het slim om uw mechanische ventilatie te laten vervangen. Oude ventilatiesystemen maken veelal nog gebruik van wisselstroom waardoor meer stroom wordt verbruikt. Deze systemen zijn vooral te vinden in woningen die in de jaren ’70 gebouwd zijn.

In de praktijk blijkt vaak dat deze oudere ventilatieboxen geen eerdere onderhoudsbeurten hebben gehad. Daardoor stijgt het stroomverbruik van de box ieder jaar. Tijdige vervanging van deze apparaten is daarom belangrijk. Niet alleen voor uw portemonnee maar ook voor het milieu. Oude ventilatiesystemen verbruiken jaarlijks € 80,- meer dan nieuwe systemen die op gelijkstroom werken. Ter vergelijking verbruikt een nieuwe ventilatiebox gemiddeld slechts € 10,- aan stroom per jaar!